ഉപ്പൻ / ചെമ്പോത്ത് — പദോൽപത്തി

കേരളത്തിൽ സാധാരണമായി കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പക്ഷിയുടെ പേരാണ് ഉപ്പൻ എന്നതും ചെമ്പോത്ത് എന്നതും. ശാസ്ത്രീയമായി Centropus sinensis എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷി ഇംഗ്ലീഷിൽ Greater Coucal അഥവാ Crow Pheasant എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ രണ്ടു മലയാള നാമങ്ങളുടെയും പദോൽപത്തി രസകരമായ സ്വരശാസ്ത്ര-സാംസ്‌കാരിക പശ്ചാത്തലമുള്ളതാണ്.^[1]

ഉപ്പൻ: ശബ്ദാനുകരണത്തിൽനിന്നുള്ള പേര്

“ഉപ്പൻ” എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവം പക്ഷി പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന സവിശേഷമായ ശബ്ദവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. “ഉപ്-ഉപ്” എന്നിങ്ങനെ തുടർച്ചയായി ആവർത്തിക്കുന്ന ഈ ശബ്ദത്തിൽനിന്നാണ് “ഉപ്പൻ” എന്ന നാമം ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഇത് ഒരു ശബ്ദാനുകരണ പദമാണ് (onomatopoeia), അതായത് പ്രകൃതിയിലെ ശബ്ദത്തെ അനുകരിച്ചുണ്ടായ പദം.^[2]^[1]

പദനിർമ്മാണം

“ഉപ്പൻ” എന്ന പദത്തിലെ “ഉപ്പ്” എന്നത് പക്ഷിയുടെ വിളിയുടെ അനുകരണമാണ്. ഇതിനോട് “-അൻ” എന്ന പ്രത്യയം ചേർന്നാണ് “ഉപ്പൻ” എന്ന പദം രൂപപ്പെട്ടത്. മലയാളത്തിൽ “-അൻ” പ്രത്യയം വ്യക്തിത്വത്തെയോ ചെയ്യുന്നവനെയോ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട് (ഉദാഹരണം: കുരുവൻ, ചെറുക്കൻ). ഈ സന്ദർഭത്തിൽ “ഉപ്പ്” എന്ന ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിക്കുന്നവൻ എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് “ഉപ്പൻ” എന്നു പറയുന്നത്.

ഇത്തരത്തിലുള്ള ശബ്ദാനുകരണത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പക്ഷിനാമങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ സാധാരണമാണ് – ഉദാഹരണത്തിന് “ക്കാക്ക” (കാക്ക എന്ന ശബ്ദത്തിൽനിന്ന്), “കുയിൽ” (കൂ-കൂ എന്ന ശബ്ദത്തിൽനിന്ന്) തുടങ്ങിയവ.^[5]^[1]

ചെമ്പോത്ത്: ഘടനാപരമായ വിശകലനം

“ചെമ്പോത്ത്” എന്ന പദം രണ്ടു ഘടകങ്ങളുടെ സംയോജനമാണ്: “ചെമ്പ്” + “പോത്ത്”.

“ചെമ്പ്” – നിറത്തിന്റെ സൂചന

“ചെമ്പ്” എന്ന പദം സംസ്‌കൃതത്തിലെ “താम्र” (tāmra) എന്ന പദത്തിൽനിന്നു രൂപാന്തരപ്പെട്ടതാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. സംസ്‌കൃതത്തിൽ “താम्र” എന്നാൽ ചെമ്പ് എന്ന ലോഹത്തെയും അതിന്റെ ചുവപ്പ് കലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

സംസ്‌കൃത പരിണാമം:

പ്രാചീന ഇന്തോ-ആര്യൻ: tāmra (താम्र)
മലയാളത്തിലേക്കുള്ള രൂപാന്തരം: താമ്ര → ചാമ്ര → ചെമ്പ്

ചെമ്പോത്തിന്റെ ശരീരത്തിന്റെ നിറം ചെമ്പ് ലോഹത്തിന്റെ നിറം പോലെ തവിട്ടുനിറവും ചിറകുകൾ ചെമ്പ് നിറമുള്ളതുമാണ്. പക്ഷിയുടെ കണ്ണുകൾ രക്തചുവപ്പ് നിറമുള്ളതുമാണ്. ഈ നിറസവിശേഷതകളാണ് “ചെമ്പ്” എന്ന പദഭാഗം ഈ പക്ഷിയുടെ പേരിന്റെ ആദ്യഭാഗമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടാൻ കാരണം.^[2]

“പോത്ത്” – വലുപ്പത്തിന്റെ സൂചന

“പോത്ത്” എന്ന പദഭാഗത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ദ്രാവിഡ ഭാഷാവംശത്തിലെ “പോത്ത്” (എരുമ) എന്ന പദവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. പ്രോട്ടോ-ദ്രാവിഡിയൻ പുനർനിർമ്മാണങ്ങളിൽ *poṭṭu / *pokku എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങൾ വലുപ്പമുള്ള മൃഗങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു.

ദ്രാവിഡ പരിണാമം:

പ്രോട്ടോ-ദ്രാവിഡിയൻ: *poṭṭu (വലിയ മൃഗം)
തമിഴ്: போத்து / போத் (pōttu)
മലയാളം: പോത്ത് (വലിയ മൃഗം, പ്രത്യേകിച്ച് എരുമ)

പക്ഷിയുടെ പേരിൽ “പോത്ത്” എന്നത് അതിന്റെ വലുപ്പം, സ്ഥൂലമായ ശരീരഘടന, കനത്ത പറക്കൽ എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ചെമ്പോത്ത് ഒരു വലിയ കുയിൽവർഗ പക്ഷിയാണ്, പൂർണ്ണ വളർച്ചയെത്തിയ ഒന്നിന് 48 സെന്റീമീറ്റർ വരെ നീളവും 225 മുതൽ 400 ഗ്രാം വരെ ഭാരവുമുണ്ടാകും.^[2]

“ചെമ്പോത്ത്” – സംയോജിത അർത്ഥം

“ചെമ്പ്” + “പോത്ത്” = “ചെമ്പോത്ത്” എന്ന സംയുക്ത പദം അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ “ചെമ്പുനിറമുള്ള വലിയ പക്ഷി” അഥവാ “തവിട്ടുനിറമുള്ള വലിയ ശരീരമുള്ളത്” എന്നാണ് അർത്ഥമാക്കുന്നത്. പക്ഷിയുടെ തവിട്ടുനിറവും ചെമ്പുനിറമുള്ള ചിറകുകളും സ്ഥൂലമായ ശരീരഘടനയും വലിയ വാലും കനത്ത, താരതമ്യേന മന്ദഗതിയിലുള്ള പറക്കലും ഈ പേരിന് യോജിക്കുന്നതാണ്.^[2]

മറ്റു പേരുകൾ

ഈ പക്ഷിക്ക് മലയാളത്തിൽ “ചകോരം” എന്നൊരു മറ്റു പേരുകൂടിയുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ പദം സംസ്‌കൃതത്തിലെ “चकोर” (chakora) എന്ന പദത്തിൽനിന്നുള്ളതാണ്, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ മറ്റൊരു പക്ഷിയെയാണ് (Chukar Partridge) സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഇത് ജനകീയ പ്രയോഗത്തിലുള്ള തെറ്റിദ്ധാരണാജനകമായ പേരാണെന്നു തോന്നുന്നു.^[3]

ഇംഗ്ലീഷിലെ “Crow Pheasant” എന്ന പേരും രസകരമാണ് – പക്ഷിയുടെ ആകൃതി കാക്കയെ (crow) പോലെയും പെരുമാറ്റം ഫീസന്റിനെ (pheasant) പോലെയുമുള്ളതിനാലാണ് ഈ പേരുണ്ടായത്.^[7]^[1]

പദസംഗ്രഹം

രണ്ടു പദങ്ങളും വ്യത്യസ്ത സ്രോതസ്സുകളിൽനിന്നുള്ളവയാണ്:

ഉപ്പൻ:

മൂലം: ശബ്ദാനുകരണ പദം (onomatopoeia)
നിർമ്മാണം: ഉപ്പ് (പക്ഷിയുടെ വിളി) + -അൻ (പ്രത്യയം)
അർത്ഥം: “ഉപ്പ് എന്നു വിളിക്കുന്നവൻ”

ചെമ്പോത്ത്:

ചെമ്പ്: സംസ്‌കൃതം tāmra → മലയാളം ചെമ്പ് (തവിട്ടുനിറം/ചെമ്പുനിറം)
പോത്ത്: ദ്രാവിഡ *poṭṭu → മലയാളം പോത്ത് (വലിയ മൃഗം/സ്ഥൂലശരീരം)
സംയുക്തം: “ചെമ്പുനിറമുള്ള വലിയ പക്ഷി”

ഈ രണ്ടു പേരുകളും പക്ഷിയുടെ വ്യത്യസ്ത സവിശേഷതകളെ – ഒന്ന് അതിന്റെ ശബ്ദത്തെയും മറ്റൊന്ന് അതിന്റെ രൂപത്തെയും – സൂചിപ്പിക്കുന്നു.^[1]^[2]

ഉപസംഹാരം

“ഉപ്പൻ” എന്ന പദം ശുദ്ധ ശബ്ദാനുകരണത്തിൽനിന്നുള്ള മലയാള നിർമ്മിതിയാണ്, അതേസമയം “ചെമ്പോത്ത്” സംസ്‌കൃത-ദ്രാവിഡ സംയോജനത്തിൽനിന്നുള്ള സങ്കര പദമാണ്. രണ്ടു പദങ്ങളും കേരളത്തിന്റെ ഭാഷാചരിത്രത്തിലെ സംസ്‌കൃത-തമിഴ്-മലയാള സംസ്‌കരണ പ്രക്രിയകളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

അവലംബങ്ങൾ

മലയാളം വിക്കിപീഡിയ – “ചെമ്പോത്ത്”^[1]
യൂട്യൂബ് വീഡിയോ വിവരണങ്ങൾ – ഉപ്പൻ/ചെമ്പോത്ത് സവിശേഷതകൾ^[2]
ദീപനാളം – ചെമ്പോത്ത് ലേഖനം^[3]
Wikipedia (English) – Greater Coucal^[7]
സാമൂഹിക മാധ്യമ ചർച്ചകൾ^[4]^[9]^[5]

Sources
^[1] ചെമ്പോത്ത് https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8B%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D
^[2] ഉപ്പൻ – ചെമ്പോത്ത് കുയിലാണ് CROW … https://www.youtube.com/watch?v=R1UAF48ofwI
^[3] ചെമ്പോത്ത് – ദീപനാളം http://www.deepanalam.org/read_article.php?article_id=1980
^[4] നമ്മുടെ ചെമ്പോത്ത് [ ഉപ്പൻ ]ചില്ലറകാരൻ … https://www.facebook.com/groups/951231688254373/posts/24515145624769648/
^[5] ഉപ്പൻ അഥവാ ചെമ്പോത്ത് – Southern Coucal https://www.facebook.com/Eureka.TV.in/videos/%E0%B4%89%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%BB-%E0%B4%85%E0%B4%A5%E0%B4%B5%E0%B4%BE-%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8B%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D-southern-coucal-amazing-birds-of-kerala-%E0%B4%85%E0%B4%B5%E0%B4%A4%E0%B4%B0%E0%B4%A3%E0%B4%82-dr-%E0%B4%85%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3/942848326285660/
^[6] UPPAN | PHEASANT CROW | DHARMA NEWS https://www.youtube.com/watch?v=zdIjSgrKqCE
^[7] Greater coucal https://en.wikipedia.org/wiki/Greater_coucal
^[8] ചെമ്പോത്ത് ഉപ്പൻ വീട്ടിൽ വരുന്നത് ഈ 5 … https://www.youtube.com/watch?v=8rN_1gWt2oU
^[9] Great Coucal https://www.facebook.com/revathy.snair.54/videos/great-coucal-/2471642879959349/