വിഷു

മലയാളത്തിലെ വിഷു എന്ന പദം സഹസ്രാബ്ദങ്ങളുടെ ഭാഷാപരമായ പരിണാമ പ്രക്രിയയുടെ ഫലമാണ്. ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം പ്രാഥമികമായി സംസ്കൃതത്തിലെ വിഷുവൻ (Viṣuvan) അല്ലെങ്കിൽ വിഷുവം (Viṣuvam) എന്ന പദത്തിൽ നിന്നാണ്. ഈ പദത്തിന്റെ നിർമ്മിതിയിൽ ‘വതുപ്’ (vatup) എന്ന തദ്ധിത പ്രത്യയം നിർണ്ണായകമായ പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. വൈദിക കാലത്തെ സംസ്കൃതത്തിൽ ‘വിഷു’ (Viṣu) എന്ന പദത്തിന് ‘തുല്യമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ട’ എന്നൊരു ഗുണവിശേഷണമായിരുന്നു (Adjective) ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഒരു ഗുണത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ആ പദത്തെ ‘കാലം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘പ്രതിഭാസം’ എന്ന അർത്ഥമുള്ള ഒരു നാമപദമാക്കി (Noun) മാറ്റാനാണ് വതുപ് എന്ന പ്രത്യയം ചേർത്തത്. പാണിനീയ പ്രകാരം, ഒരു നാമത്തോടൊപ്പം “അതുള്ളത്” അല്ലെങ്കിൽ “അതിനോട് കൂടിയത്” എന്ന അർത്ഥം നൽകാനാണ് വതുപ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ ‘വിഷു’ എന്ന വിശേഷണത്തോട് വതുപ് ചേർന്നപ്പോൾ “സമത്വം സംഭവിച്ചിട്ടുള്ള കാലം” എന്ന അർത്ഥത്തിൽ വിഷുവം എന്ന ജ്യോതിശാസ്ത്ര പദം രൂപപ്പെട്ടു.

സംസ്കൃതത്തിലെ വിശ് (Viś) എന്ന ധാതുവിനെ പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ (PIE) ഗോത്രത്തിലേക്ക് പിന്നോക്കം കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ *u̯is- (ഉച്ചാരണം: വിസ് – ‘wiss’) എന്ന മൂലരൂപം ലഭിക്കുന്നു. ‘രണ്ടായി പിരിയുക’ അല്ലെങ്കിൽ ‘വിഭജിക്കപ്പെട്ട’ എന്നാണ് ഇതിന്റെ ആദിമ അർത്ഥം.

ഭാഷാശാസ്ത്രപരമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഈ മൂലരൂപം മറ്റ് പല ഇൻഡോ-യൂറോപ്യൻ ഭാഷകളിലും സമാനമായ പദങ്ങൾക്ക് ജന്മം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ ഇത് viduāre (വേർപെടുത്തുക) എന്ന രൂപം കൈക്കൊള്ളുകയും അതിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷിലെ widow (ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടവൾ) എന്ന പദം ഉത്ഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. ജർമ്മനിക് ഭാഷകളിൽ ഇത് wide (അകന്നിരിക്കുന്നത്), with (വിട്ടുനിൽക്കുന്നത് അഥവാ കൂടെയുള്ളത്) തുടങ്ങിയ പദങ്ങളായി പരിണമിച്ചു. ഇതേ മൂലത്തിൽ നിന്നാണ് ഇംഗ്ലീഷിലെ wise, wit എന്നീ പദങ്ങളും ഉണ്ടായത്; രണ്ട് കാര്യങ്ങളെ വേർതിരിച്ചറിയാനുള്ള (Discernment) കഴിവിൽ നിന്നാണ് ജ്ഞാനം എന്ന അർത്ഥത്തിലേക്ക് ഈ പദങ്ങൾ എത്തിയത്. ഉത്തര ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ വിഭജനം, വിദേശി തുടങ്ങിയ പദങ്ങളിലെ വി- (vi-) എന്ന ഉപസർഗ്ഗവും ഇതേ ദൂരവ്യാപകമായ വേരിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.

ജ്യോതിശാസ്ത്രപരമായി ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് മുകളിൽ സൂര്യൻ വരുന്ന വേളയിൽ രാത്രിയും പകലും തുല്യമാകുന്ന പ്രതിഭാസത്തെ (Equinox) സൂചിപ്പിക്കാൻ പുരാതന വൈദിക കാലം മുതൽ ഈ പദം ഉപയോഗിച്ചു പോന്നു. ദിക്കുകളെയും കാലത്തെയും തുല്യമായി വിഭജിക്കുന്ന ബിന്ദു എന്ന നിലയിലാണ് ഈ ‘വിഭജനം’ സമത്വത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പദമായി പരിണമിച്ചത്. ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലെ Aequinoctium (Equal night) എന്ന പദത്തിന് സമാന്തരമായി, പ്രകൃതിയിലെ സമതുലിതാവസ്ഥയെ (Cosmic Equilibrium) അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന പദമാണിത്.
ഈ സംസ്കൃത പദം മലയാളത്തിലേക്ക് സംക്രമിച്ചപ്പോൾ രണ്ട് പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തിലെ സാങ്കേതിക പദമായിരുന്ന ‘വിഷുവം’ കേരളത്തിൽ ഒരു സാംസ്കാരിക ആഘോഷമായി മാറിയപ്പോൾ ഉച്ചാരണത്തിൽ ലളിതവൽക്കരണം (Phonological simplification) സംഭവിച്ചു. സംസ്കൃതത്തിലെ സങ്കീർണ്ണമായ ‘വിഷുവം’ എന്ന ഉച്ചാരണം മലയാളികൾക്ക് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ എളുപ്പമുള്ള വിഷു എന്ന രൂപത്തിലേക്ക് ചുരുങ്ങി. ഇത് പഴയ വൈദിക പദമായ വിഷുവിലേക്ക് നേരിട്ട് തിരിച്ചുപോയതല്ല, മറിച്ച് ‘വിഷുവം’ എന്ന നാമപദത്തിന്റെ ഉച്ചാരണം ലാഘവത്വത്തിന് വേണ്ടി ലഘൂകരിച്ചപ്പോൾ ഉണ്ടായ പരിണാമമാണ്.

കേരളത്തിന്റെ സവിശേഷമായ കാർഷിക സംസ്കൃതിയോട് ചേർന്നാണ് ഈ പദം ഒരു നവവത്സര ആഘോഷത്തിന്റെ പര്യായമായി മാറിയത്. സൂര്യന്റെ ഉത്തരായന-ദക്ഷിണായന ചലനങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഷഡ്രിതു സമ്പ്രദായത്തിൽ മേടവിഷുവും തുലാവിഷുവും അതിപ്രധാനമാണ്. ഈ രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളിലും പകലും രാത്രിയും തുല്യമായി വരുന്നതിനാൽ, പ്രകൃതിയിലെ ഈ സമതുലിതാവസ്ഥയെ പദതലത്തിൽ തന്നെ വിഷു എന്ന് നാമകരണം ചെയ്തത് ഭാരതീയ ജ്യോതിശാസ്ത്ര പാരമ്പര്യത്തിന്റെ കൃത്യതയെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു ജ്യോതിശാസ്ത്ര സംജ്ഞ എന്ന നിലയിൽ നിന്ന് ഒരു ജനതയുടെ സാംസ്കാരിക അടയാളമായി മാറിയ വിഷു, ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദങ്ങൾ ദ്രാവിഡ പരിസരത്ത് സാംസ്കാരികമായി സ്വാംശീകരിക്കപ്പെട്ടതിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്.